De Schoolkrant · Flinkie University
Tips & inzichten

Wat als we eerst proberen te begrijpen?

Een leerling die niet luistert, een kind dat zich terugtrekt of iemand die steeds de grenzen opzoekt. Gedrag zien we vaak meteen. Maar begrijpen we ook wat erachter zit?

Wat je ziet, is niet altijd het hele verhaal

Je staat voor de klas en bent net begonnen met je uitleg.

Een leerling praat er voortdurend doorheen. Je hebt hem al een paar keer gevraagd om stil te zijn, maar even later gebeurt het opnieuw.

Irritant? Misschien wel.

Maar wat als er achter dat gedrag iets anders schuilgaat?

Misschien begrijpt de leerling de opdracht niet. Misschien zit hij ergens mee. Misschien is hij op zoek naar aandacht, duidelijkheid of verbinding.

Dat betekent natuurlijk niet dat ieder gedrag zomaar geaccepteerd moet worden. Grenzen blijven belangrijk. Maar begrijpen wat er speelt, kan helpen om beter te begrenzen.

Van corrigeren naar begrijpen

In een drukke klas is het logisch dat we vaak direct reageren op wat we zien.

“Stop daarmee.”

“Ga zitten.”

“Hoe vaak moet ik het nog zeggen?”

Soms is zo'n duidelijke aanwijzing precies wat nodig is. Maar op andere momenten kan het helpen om net een andere vraag te stellen.

Niet alleen: Hoe zorg ik dat dit gedrag stopt?
Maar ook: Wat heeft deze leerling op dit moment nodig om weer mee te kunnen doen?

Dat kleine verschil in denken kan nieuwe mogelijkheden openen. Want gedrag vertelt ons niet altijd precies wat iemand nodig heeft, maar het kan wel een aanleiding zijn om verder te kijken.

Een klein moment van verbinding

Stel je eens voor dat je na de les even naast die leerling gaat zitten. Niet om meteen een preek te geven, maar om nieuwsgierig te zijn.

“Ik merkte dat het vandaag lastig was om mee te doen. Wat gebeurde er volgens jou?”

Misschien krijg je direct een antwoord. Misschien ook niet.

Maar je laat wel iets belangrijks zien. Je hebt het gedrag gezien, én je bent geïnteresseerd in de persoon daarachter.

Voor sommige kinderen kan juist dat verschil veel betekenen.

Probeer dit eens in jouw klas

De volgende keer dat een leerling gedrag laat zien dat je lastig vindt, kun je deze drie stappen proberen.

1. Beschrijf wat je ziet

Houd het concreet en zonder oordeel. Bijvoorbeeld: “Ik zie dat je moeite hebt om aan je opdracht te beginnen.”

2. Stel een open vraag

“Wat maakt het lastig?” of “Wat zou je kunnen helpen?” Geef ruimte om te antwoorden, zonder direct conclusies te trekken.

3. Bied duidelijkheid én ondersteuning

Vertel wat de verwachting is en kijk welke ondersteuning passend is. Bijvoorbeeld: “We gaan aan deze opdracht werken. Zullen we samen de eerste stap doen?”

Natuurlijk werkt dit niet in iedere situatie op dezelfde manier. Soms moet je eerst zorgen voor rust en veiligheid. En soms is een gesprek op een later moment veel passender.

Het gaat erom dat je naast het gedrag ook de leerling blijft zien.

Grenzen en verbinding kunnen prima samengaan

Een veelvoorkomend misverstand is dat begrip tonen betekent dat je alles maar moet toelaten. Maar verbinding en begrenzen zijn geen tegenpolen.

Je kunt duidelijk zijn over wat wel en niet kan, terwijl je tegelijkertijd laat merken dat een leerling erbij hoort.

Juist die combinatie kan bijdragen aan een omgeving waarin kinderen weten waar ze aan toe zijn en zich gesteund voelen.

Een kind hoeft niet altijd gelijk te krijgen om zich gehoord te voelen. En een leerling hoeft niet perfect gedrag te laten zien om het gevoel te krijgen dat hij ertoe doet.

Misschien verandert dat ene gesprek niet meteen alles. Maar het kan wel het begin zijn van iets moois.

Veerkracht voor de toekomst, leren voor het leven.

Spread the word!